Οι περίεργοι θανάτοι των αρχαίων σοφών μας

Image result for αισχυλος

ΑΙΣΧΥΛΟΣ: Ο θρύλος ισχυρίζεται ότι ένας αετός πέρασε τη φαλάκρα
του ποιητή για βράχο, και άφησε να πέσει πάνω στη φαλάκρα του μια χελώνα (έτσι σκοτώνει τις χελώνες ο αετός και μετά τις τρώει). Ο θρύλος προσθέτει ότι κάποιος χρησμός του είχε προειπεί: «Ουράνιον σε βέλος κατακτενεί». Αυτήν την εκδοχή πολλοί δεν την παραδέχονται.

ΑΙΣΩΠΟΣ: Τον Αίσωπο τον έστειλε ο βασιλιάς Κροίσος για να πάρει κάποιον χρησμό από το Μαντείο των Δελφών.

Συκοφαντήθηκε όμως από τους παρευρισκόμενους στο μαντείο, ότι έκλεψε την ασημένια φιάλη του Θεού Απόλλωνα. Έτσι καταδικάστηκε να γκρεμιστεί από τους κατοίκους από την κορυφή του Παρνασσού Υάμπεια, πράγμα που έγινε.

ΑΝΑΚΡΕΩΝ: Κι εδώ ο θρύλος δίνει και παίρνει. Λέγεται, λοιπόν ότι ο Ανακρέων σκοτώθηκε από τον Ίππαρχο στην Αθήνα. Εμείς γνωρίζουμε ότι τον Ίππαρχο τον είχε
σκοτώσει πριν από αυτή τη διάδοση ο Αρμόδιος. Άλλος θρύλος για το θάνατο του Ανακρέοντα λέει πως πνίγηκε από μια ρώγα σταφυλιού, αν αυτό δεν είναι σύγχυση με το θάνατο του Σοφοκλή.

ΑΝΑΧΑΡΣΙΣ: Ο προληπτικός αδερφός του βασιλιά της Σκυθίας Σαύλιος, επειδή νόμιζε ότι θέλει ο αδερφός του να μεταφέρει τη λατρεία των Ελευσινίων της Αθήνας στη Σκυθία, τον σκότωσε με τόξο, κατηγορώντας τον για ασέβεια.

ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ: Φονεύθηκε κατά την άλωση των Συρακουσών από αγροίκο και βάρβαρο στρατιώτη, τον οποίο θέλησε να διώξει από το εργαστήριο του για να μην του διακόψει τις σκέψεις του, λέγοντας το γνωστότατο από τότε: «Μη μου τους κύκλους τάραττε».

ΒΙΑΣ: Βρήκε θάνατο στις επάλξεις του καθήκοντος, αφού μίλησε για πολλή ώρα , αν και υπέργηρος, υπερασπίζοντας κάποιον ενώπιον του δικαστηρίου, έγειρε, μετά το τέλος του λόγου του, το κεφάλι του στην αγκαλιά του εγγονού του και πέθανε.

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ: Καταδικάστηκε με απαίτηση του Αντίπατρου σε θάνατο και κατέφυγε στο ναό του Ποσειδώνα στην Καλαυρία, ήπιε δηλητήριο και πέθανε.

ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ: Πέθανε ξαφνικά στην Αρεθούσα, πολύ κοντά στην Αμφίπολη, κατασπαραγμένος από άγριους σκύλους του βασιλιά Αρχέλαου του οποίου ήταν φιλοξενούμενος.

ΖΗΝΩΝ: Υποβλήθηκε σε μαρτυρικό θάνατο από άγριο κοπάνισμα μέσα σε μεγάλο γουδί, ύστερα από διαταγή του τυράννου Ελέας Νέαρχου!

ΗΣΙΟΔΟΣ: Πήγε στη Λοκρίδα και έμεινε στο σπίτι κάποιου Μιλήσιου. Εκεί φονεύθηκε από τους γιους του Μιλήσιου, οι οποίοι νόμιζαν ότι ατίμασε την αδερφή τους και το σώμα του το έριξαν στη θάλασσα.

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ: Δολοφονήθηκε, διότι στρατηγεύοντας στην εκστρατεία της Αμφίπολης δεν μπόρεσε να σώσει την πόλη από τους Σπαρτιάτες και το στρατηγό τους Βρασίδα.

ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ: Αυτοκτόνησε με θάνατο από ασιτία, μετά την ήττα των Αθηναίων στη Χαιρώνα.

ΠΕΡΙΑΝΔΡΟΣ: (Κορίνθιος) Παρανοϊκή μορφή φιλοσόφου, θέλοντας να εξαφανίσει, σε μεγάλη ηλικία, κάθε ίχνος του, διέταξε δυο έμπιστους σωματοφύλακες να παραφυλάξουν τη νύχτα ένα ορισμένο σημείο και να σκοτώσουν τον πρώτο διαβάτη που θα περνούσε από εκεί και αμέσως να τον θάψουν. Την ίδια εντολή είχε δώσει σε άλλους τέσσερις, να σκοτώσουν σε μικρή απόσταση τους δύο πρώτους, και σε άλλους οκτώ να σκοτώσουν σε μεγαλύτερη απόσταση τους τέσσερις προηγούμενους! Η διαταγή εξετελέσθη και έτσι έμεινε άγνωστος ο τάφος του Περίανδρου, διότι ο διαβάτης που πέρασε από εκεί μεταμφιεσμένο σε χωρικό ήταν ο ίδιος ο Περίανδρος!

ΠΟΛΥΒΙΟΣ: Πέφτοντας από το άλογο του με πολλά τραύματα άφησε την τελευταία του πνοή.

ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ: Κάηκε μέσα στο σπίτι του από τη φωτιά που έβαλε ο Κύλων με μια ομάδα επαναστατών.

ΣΑΠΦΩ: Γκρεμίστηκε από ένα βράχο στο ακρωτήριο Λευκάτα (στη Λευκάδα), ύστερα από ερωτική απογοήτευση που δοκίμασε τον ωραίο αλλά ακατάδεχτο ναυτικό Φάωνα.

ΣΟΦΟΚΛΗΣ: Πνίγηκε καταπίνοντας μια ρώγα σταφυλιού.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Καταδικάστηκε από το Αθηναϊκό δικαστήριο σε θάνατο με κώνειο. (Μετά την απόφαση που τον καταδίκαζε να πιει το κώνειο, οι φίλοι του είπαν στον Σωκράτη:

-«Οι Αθηναίοι σε καταδίκασαν σε θάνατο»!

Κι ο Σωκράτης απάντησε:

-«Κι αυτούς τους καταδίκασε η φύση».

Με 281 ψήφους εναντίον 275, δηλαδή με πλειοψηφία 6 μονάχα ψήφων, ο Σωκράτης κηρύχτηκε ένοχος. Οι δικαστές τον ρώτησαν ποια ποινή προτιμούσε να του επιβληθεί και εκείνος ζήτησε με κάποια ειρωνεία, μια τιμητική αμοιβή. Τους απάντησε: «Να σιτίζομαι στο Πρυτανείο».)
ΧΙΛΩΝ: Πέθανε σε πολύ μεγάλη ηλικία στην Πίσα από υπερβολική χαρά, που του δημιουργήθηκε όταν αγκάλιασε το γιο του, που επέστρεψε από την Ολυμπία νικητής στο αγώνισμα της πυγμαχίας.

Πηγή: http://www.awakengr.com/2012/04/blog-post_3075.html#ixzz3X14jjOcg

Advertisements

Ο μύθος της Αρετής και της Κακίας

Featured Image -- 4779

Ο παραστατικότατος μύθος του Προδίκου, όπως διέσωσε στα απομνημονεύματά του ο Ξενοφών. Όταν ο Ηρακλής βρισκόταν ακόμα στην νεαρότατη ηλικία των μόλις 18 ετών, ζούσε στον Κιθαιρώνα, έχοντας δάσκαλό του τον Λίνο.
Εκεί λοιπόν κατά την διάρκεια μίας δύσκολης στιγμής της ζωής του, είχε λάβει την απόφαση να ακολουθήσει αντί της «Ηδίστης και ράστης οδού της κακίας» την «χαλεπήν και μακράν οδό της αρετής».

Ας παρακολουθήσουμε λοιπόν τον σχετικό και παραστατικότατο μύθο του Προδίκου, τον οποίο μας διέσωσε στα απομνημονεύματά του ο Ξενοφών. (Β1,21)

Κάποια ημέρα που ο Ηρακλής είχε απομακρυνθεί από το ποίμνιο και τους ποιμένες του πατέρα του, κάθισε σε ένα ερημικό μέρος και άρχισε να σκέφτεται και να αναρωτιέται για το ποια θα είναι η οδός που θα πρέπει να ακολουθήσει στην ζωή του.


Τότε είδε να εμφανίζονται και να κατευθύνονται προς το μέρος του δύο πολύ ψηλές γυναίκες, με τελείως διαφορετική εμφάνιση κινήσεις και συμπεριφορά.
Η μία γυναίκα φερόταν πολύ σεμνά, ήταν πολύ καθαρή και ντυμένη με λιτά και όμορφα ρούχα. Είχε κίνηση και στάση απλή και το βλέμμα της ήταν σοβαρό και μετριόφρον.

Η άλλη γυναίκα ήταν παχύσαρκη και επιδεικτική. Φορούσε πολυτελή και πανάκριβα ρούχα τα οποία όμως ήταν άκομψα και διαλεγμένα χωρίς καθόλου γούστο. Το βλέμμα της ήταν προκλητικό. Παρατηρούσε γύρω της τα πάντα με αυθάδη τρόπο, ενώ το πρόσωπό της ήταν πολύ έντονα μακιγιαρισμένο.

Επιπλέον, επιτάχυνε το βήμα της, ώστε να είναι αυτή η πρώτη που θα βρεθεί μπροστά στον έφηβο Ηρακλή και μόλις τον πλησίασε του είπε τα εξής λόγια: «Βλέπω Ηρακλή, ότι αυτό που σκέφτεσαι είναι το ποιος θα μπορούσε να είναι για σένα ο καλύτερος τρόπος ζωής.
Έχω να σου πω λοιπόν, ότι να αποφασίσεις να με ακολουθήσεις, θα περάσεις μία πολύ όμορφη ζωή χωρίς να καταβάλεις καμία ιδιαίτερη προσπάθεια. Ό,τι και αν είναι αυτό που επιθυμείς, θα μπορούσες πολύ εύκολα να το αρπάξεις από τους άλλους και όχι να προσπαθήσεις να το αποκτήσεις με την δική σου προσωπική εργασία.Αυτό που μπορώ να σου προσφέρω είναι την εύκολη απόλαυση όλων σου των αισθήσεων και θα ζεις μόνο για να απολαμβάνεις.»

Ο Ηρακλής όταν άκουσε όλες τις δελεαστικές προτάσεις αυτής της γυναίκας, την ρώτησε: «Και ποιο είναι το όνομά σου;»

Εκείνη του απάντησε: «Οι φίλοι μου με ονομάζουν ΕΥΔΑΙΜΟΝΙΑ, οι εχθροί μου όμως με ονομάζουν ΚΑΚΙΑ.»

Εν τω μεταξύ έφτασε και η δεύτερη ψηλή γυναίκα, η οποία είπε με την σειρά της στον έφηβο Ηρακλή:

«Και εγώ έρχομαι να σου μιλήσω, διότι γνωρίζω τους γονείς σου και τους προγόνους σου και έμαθα τον τρόπο που ανατράφηκες.
Όλα αυτά μου δίνουν την ελπίδα ότι θα με ακολουθήσεις.
Δεν θα προσπαθήσω όμως να σε εξαπατήσω, ούτε και θα σου υποσχεθώ απολαύσεις χωρίς κόπους και χωρίς την προσωπική σου προσπάθεια.
Αυτό που μπορώ να κάνω είναι να σου παρουσιάσω την ζωή, έτσι όπως την έφτιαξαν οι Θεοί.
Δηλαδή, θα πρέπει να περιποιείσαι και να ευεργετείς τους φίλους σου, εάν θέλεις να σε αγαπούν και εκείνοι.
Πρέπει να εργάζεσαι και να κοπιάζεις για τον τόπο σου, αν θέλεις οι άνθρωποι του τόπου σου να προοδεύσουν.»

Επίσης, αποστόμωσε αμέσως την Κακία που εξακολουθούσε να είναι παρούσα, όταν επιχείρησε να την διακόψει με την ανόητη παρατήρηση: «Βλέπεις πόσο δύσκολα και κοπιαστικά έργα σου προτείνει αυτή η γυναίκα, αγαπητέ μου Ηρακλή»

Αυτή η δεύτερη γυναίκα όμως, μίλησε τόσο μεστά και πειστικά ώστε ο Ηρακλής αναγνώρισε στο πρόσωπό της την ΑΡΕΤΗ και μολονότι ο δρόμος που του πρότεινε ήταν ιδιαιτέρως δύσκολος, αποφάσισε να τον ακολουθήσει.

Άρχισε λοιπόν να μάχεται κατά των ανθρώπινων κακών και κατά των τεράτων και των θηρίων που εμφωλεύουν στην ψυχή κάθε ανεξαιρέτως ανθρώπου, για να δείξει στους όμοιούς του την απόφαση που θα πρέπει να λάβουν και αυτή, αν θέλουν να ζήσουν μία ζωή με αρχές και ιδανικά και να γίνουν τελικά άνθρωποι αντάξιοι του ονόματός τους.

ΗΘΙΚΟ ΔΙΔΑΓΜΑ λοιπόν αυτού του καταπληκτικού μύθου, το οποίο δια μέσου του Ηρακλή, φτάνει μέχρι και τις μέρες μας, είναι ότι σε κάθε στιγμή της ζωής μας, όσο μεγάλες και αν είναι οι πάσης φύσεως δυσκολίες που πιθανόν να μας καταδυναστεύουν, εμείς αυτό που θα πρέπει να κάνουμε, είναι να μιμηθούμε το παράδειγμα του Ηρακλή.

Ο Ηρακλής αποτελεί το αιώνιο πρότυπο του ανθρώπου εκείνου που έχει μάθει να δίνει και να κερδίζει στην ζωή του μάχες και αγώνες, διότι έχει ως θεμελιώδες κίνητρό του, το να ξεπερνά κάθε μέρα τον εαυτό του ως προς το θέμα της Αρετής, ακόμα και όταν όλοι δίπλα του τον πολεμούν ανελέητα και δεν μπορούν να καταλάβουν τα πραγματικά του κίνητρα.

Στην πραγματικότητα σε αυτό το ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΗΣ ΑΡΕΤΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΚΙΑΣ, βρισκόμαστε κάθε μέρα, σε κάθε σημαντική απόφαση που καλούμαστε να πάρουμε στην ζωή μας.

Ας σκεφτούμε λοιπόν όλοι μας, ας απομονωθούμε για λίγο από την πολύβουη καθημερινότητα και ας αναλογιστούμε και εμείς, όπως ακριβώς και ο Ηρακλής:

Ποιος είναι ο δρόμος που θα επιλέξουμε για να λύσουμε το επόμενο πρόβλημά μας; Ο δύσκολος και κακοτράχαλος δρόμος που οδηγεί όμως στην Αρετή ή ο εύκολος και ευχάριστος δρόμος που αναπόφευκτα οδηγεί στην Κακία;

 



Αναδημοσίευση από astrology.gr  μέσω mythagogia

Το διαβάσαμε από το: Ο μύθος της Αρετής και της Κακίας http://thesecretrealtruth.blogspot.com/2016/12/blog-post_7816.html#ixzz4TPWz36di

Σοφές κουβέντες του διάσημου συγγραφέα Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι

23 ρητά του Ντοστογιέφσκι για να απελευθερωθεί το μυαλό μας

 

Σοφές κουβέντες του διάσημου συγγραφέα

 

Ο Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι είναι ένας από τους πιο διάσημους συγγραφείς της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Τα  αριστουργηματικά έργα του ερευνούν  ερωτήματα  γύρω από την ζωή και τον θάνατο.

 

1.    Πρέπει να αγαπάς την ζωή περισσότερο από το ίδιο το νόημα της ζωής.

 

2.    Ένα καινούργιο βήμα, μια καινούργια λέξη είναι ότι οι άνθρωποι φοβούνται.

 

3.    Υπάρχουν όρια στο μυαλό του κάθε ενός, που πέρα από αυτά είναι επικίνδυνο να περάσεις. Μόλις περάσεις την γραμμή, είναι αδύνατο να γυρίσεις πίσω.

 

4.    Η ευτυχία δεν βρίσκεται στην ευτυχία αλλά στην προσπάθεια για αυτήν.

 

5.    ‘Όταν σταματάς να διαβάζεις βιβλία, παύεις να σκέφτεσαι.

 

6.    Η ευτυχία δεν βρίσκεται στο να περιορισμό αλλά στον έλεγχο το εαυτού σου.

 

7.    Η ευτυχία δεν αποκτάται με τα εύκολα πλούτη αλλά όταν μοχθήσεις για να τα αποκτήσεις.

 

8.    Σε μια καρδιά που αγαπά πραγματικά ή η ζήλια θα σκοτώσει την αγάπη ή η αγάπη θα σκοτώσει την ζήλια.

 

9.    Δεν χρειάζεται πολύ για να καταστρέψεις έναν άνθρωπο. Το μόνο που χρειάζεται είναι να τον πείσεις ότι η δουλειά που κάνει στερείται εντελώς και αναμφισβήτητα  κάθε χρησιμότητα και νόημα.

 

10.   Η σιωπή είναι πάντα όμορφη και το σιωπηλό πρόσωπο είναι πάντα όμορφο από αυτό που μιλάει.

 

11.  ‘Ένα πρόσωπο μπορεί να είναι σοφό αλλά για να ενεργήσει σοφά, μόνο η εξυπνάδα δεν φτάνει.

 

12.   Δεν θα φτάσεις ποτέ στον προορισμό σου αν σταματάς και ρίχνεις πέτρες σε κάθε σκυλί που γαβγίζει.boat-sun

 

13.   Θέλω να μιλήσω για όλα με ένα τουλάχιστον πρόσωπο όπως μιλάω για τα πράγματα με τον εαυτό μου.

 

14.   Είναι απίστευτο τι μπορεί να κάνει μια αχτίδα του ήλιου στην ψυχή σου.

 

15.   Κανείς πρέπει να μιλά ανοιχτά με τους άλλους ώστε να αποκαλύπτει τις σκέψεις του μέσα από το πρόσωπό του, που δείχνει την ανησυχία που κρύβει η καρδιά του.

 

Μια λέξη που λέγεται με πειθώ, με απόλυτη ειλικρίνεια και χωρίς κανένα δισταγμό, ενώ κοιτάς τον άλλον μέσα στα μάτια σημαίνει πολλά περισσότερα από ότι πολλές σελίδες από ένα βιβλίο.

 

16.   Κανείς αισθάνεται να πνίγεται χωρίς ένα σκοπό στην ζωή.

 

17.   Η ψυχή γιατρεύεται όταν είσαι κοντά σε παιδιά.

 

18.   Ακόμη και με τα χέρια δεμένα μπορεί κανείς να κάνει το καλό, αν το θέλει.

 

19.   Η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο.

 

20.  Οι άνθρωποι μερικές φορές μιλάνε για  θηριώδη κακία αλλά αυτό είναι μεγάλη αδικία για τα θηρία. Ένα θηρίο δεν μπορεί ποτέ να είναι τόσο κακό όσο ο άνθρωπος, τόσο επιδέξια κακό.

 

21.   Οι μεγάλοι δεν ξέρουν ότι ένα παιδί μπορεί να δώσει μια πολύ καλή συμβουλή ακόμη και για την πιο σοβαρή περίπτωση.

 

22.   Μην γεμίζεις την μνήμη σου με όλες εκείνες τις φορές που αισθάνθηκες να σε προσβάλλουν. Ίσως καταλήξεις να μην έχεις χώρο για τις υπέροχες στιγμές που πέρασες.

 

23.   ‘Ένας άνθρωπος που ξέρει πως να αγκαλιάσει έναν άλλον,  είναι καλός άνθρωπος.

 

 

Πηγή: sciencearchives.wordpress.com

 

O Σωκράτης και η θεμελίωση της ηθικής στον λόγο

O Σωκράτης και η θεμελίωση της ηθικής στον λόγο

 

Στην ιστορία της φιλοσοφίας τα ζητήματα της ηθικής δεν ήταν μεταξύ εκείνων που προηγήθηκαν στη συστηματική διερεύνηση και στον στοχασμό.

 

Aντίθετα, το ενδιαφέρον για τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου ακολούθησε τη μέριμνα για τη φύση και το εξωτερικό περιβάλλον της ανθρώπινης συμπεριφοράς. H φύση, επομένως, προηγήθηκε της ηθικής στην πορεία του φιλοσοφικού στοχασμού και της ενατένισης.

H αποφασιστική στιγμή που σημάδεψε τη στροφή του ενδιαφέροντος και της προσοχής από τον εξωτερικό στον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου συνδέεται με την ιστορική παρουσία και τη διδασκαλία του Σωκράτη τον 5ο αιώνα π.X.

Πράγματι, ο Σωκράτης που θανατώθηκε από τους συμπολίτες του το 399 π.X., δίκαια θεωρείται ως ο θεμελιωτής της ηθικής φιλοσοφίας επειδή έστρεψε το φως της σκέψης και του προβληματισμού του από τη φύση στην ψυχή και την ηθική συμπεριφορά του ανθρώπου. Αυτή η «ανθρωποκεντρική» στροφή έταμε έκτοτε την πορεία του φιλοσοφικού στοχασμού και ο Σωκράτης κατέκτησε μια αν όχι την κορυφαία θέση στο Πάνθεον των φιλοσόφων της ανθρωπότητας.

Tο «παράδοξο» είναι ότι τούτο το πέτυχε δίχως ποτέ ο ίδιος να γράψει τίποτα ή να οργανώσει κάποια σχολή ή κάποιο φιλοσοφικό σύστημα. Aπλά με τη δύναμη του κριτικού στοχασμού και με την καθαρότητα του προσωπικού του παραδείγματος ζωής (μιας ζωής που την οικοδόμησε σαν έργο τέχνης) άφησε τέτοια εντύπωση στους συγκαιρινούς και τους φίλους του ώστε αυτό αρκούσε για να γράψουν κατόπιν εκείνοι (ο Πλάτων, ο Ξενοφών, ο Aριστοτέλης) όσα έγραψαν για την ύπαρξη και τη σκέψη του ως παρακαταθήκη στην ιστορία του πνεύματος.

H γνώση της αρετής

Eξαρχής, το «γνώθι σαυτόν» της δελφικής προσταγής ο Σωκράτης το ερμήνευσε ως το έναυσμα για μια πορεία αναζήτησης που ένας σκεπτόμενος άνθρωπος θα μπορούσε να ακολουθήσει προκειμένου να επιτύχει την αρετή. Ως αρετή εννοούσε ο Σωκράτης την επιλογή του αγαθού, το «εὖ πράττειν», ύστερα από κριτική ανάλυση και στοχασμό. Συνέδεσε έτσι με τρόπο μοναδικό και αξεδιάλυτο την αρετή με τη γνώση, τη γνώση εκείνου που είναι πραγματικά και όχι φαινομενικά καλό και χρήσιμο στον άνθρωπο.

H λογική θεμελίωση της ηθικής συνίστατο επομένως στη στοχαστική διερεύνηση και αναζήτηση της αρετής. Yπ’ αυτήν την έννοια, η «αρετή είναι γνώση» και έως ότου αποκτήσει ο άνθρωπος τη γνώση δεν μπορεί να είναι ενάρετος.

Όπως μαρτυρά ο Aριστοτέλης (Hθικά Nικομάχεια, 1144 b, 28–29), ο Σωκράτης θεωρούσε ότι οι αρετές ήταν μορφές λόγου («λόγους τάς ἀρετάς ᾤετο εἶναι/ἐπιστήμας γάρ εἶναι πάσας») διότι ήταν αδιάλυτα συνδεδεμένες με τη γνώση. Mε συνέπεια ούτε η επίτευξη του αγαθού να είναι δυνατή άνευ φρονήσεως, «ουδέ φρόνιμον άνευ της ηθικής».

Έδειξε, επιπλέον, ότι μόνο με τον τρόπο αυτό, δηλαδή με τον ασίγαστο στοχασμό περί της αρετής, μπορεί να κερδίσει κανείς την αληθινή και διαρκή ευδαιμονία. H μαρτυρία του προσωπικού του παραδείγματος ήταν αδιάψευστη: πέθανε δίχως θλίψη, φόβο ή ταραχή, αλλά με εσωτερική γαλήνη και ηρεμία – ίσως και με ευδαιμονία, παρά το γεγονός ότι δεν ήταν εκείνος που θέλησε ή επέλεξε τον θάνατό του.

O Σωκράτης συνέβαλε επίσης όσο κανείς έως τότε στον «εκδημοκρατισμό» της ηθικής θεωρίας, εφόσον κατέστησε την πρόσβαση σε αυτήν ανοικτή και διαθέσιμη στον καθένα που ήταν πρόθυμος να τη γνωρίσει.

Tούτο το έπραττε με την προσφιλή του όσο και ιδιαίτερα αποτελεσματική μέθοδο της διαλογικής ανάλυσης (όπως φανερώνουν οι πλατωνικοί διάλογοι) μέσω της οποίας μπορούσε να εξετάζει και να ελέγχει τις απόψεις και τις ιδέες των συμπολιτών του με διαρκείς ερωταποκρίσεις αποκαλύπτοντας έτσι όχι μόνο την άγνοιά τους αλλά και την αληθινή φύση της αρετής.

Ήταν προφανώς πεπεισμένος ότι μόνο αυτό το είδος της διαλογικής αυτοεξέτασης και του αναστοχασμού κάνει τους ανθρώπους καλύτερους από ηθικής σκοπιάς. Kαι τούτο διότι υποβάλλεται έτσι κανείς σε διαρκή κριτικό έλεγχο σχετικά με το τι να κάνει ή να αποφύγει επί τη βάσει ηθικών κριτηρίων.

Tόσο ο Πλάτων όσο και ο Aριστοτέλης, εξάλλου, θεωρούσαν την ηθική ως μέρος της πολιτικής, της οποίας η πρωτεύουσα λειτουργία ήταν να διαμορφώνει το πλαίσιο και τις συνθήκες ώστε τα μέλη της πολιτείας να μπορούσαν να κατακτήσουν την αληθινή ευδαιμονία. Έτσι, η επίτευξη της γνώσης και της αληθινής ευδαιμονίας καθίσταται η ουσία της επιστήμης του αγαθού, δηλαδή της ηθικής.

H πράξη της αρετής

Kατά τους αρχαίους Έλληνες η ηθική δεν περιοριζόταν στη θεωρητική μόνο ενασχόληση με το ζήτημα της αρετής αλλά κατ’ εξοχήν ενδιαφερόταν για την άσκησή της στην πράξη: όχι μόνο να στοχάζεται και να διερευνά κανείς το αγαθό, αλλά κυρίως να το πράττει στη ζωή του.

Συναφώς, η έννοια της «επιστήμης» περιελάμβανε όχι μόνο την αφηρημένη γνώση ενός τομέα της σκέψης και της εμπειρίας, αλλά και την έντεχνη και επιδέξια εφαρμογή του στην πράξη. Δεν εκπλήσσει, επομένως, ότι μια ισχυρή κανονιστική διάσταση χαρακτήριζε την όλη επιστημονική δραστηριότητα, υπό την έννοια ότι συγκεκριμένες αξίες και κανονιστικά κριτήρια κατευθύνουν τη δράση των ανθρώπων και εκφράζονται σε ανάλογες έμπρακτες συμπεριφορές.

«H αρετή από μόνη της δεν εξαρκεί», δίδασκε ο Aριστοτέλης στα Πολιτικά του (1. 325 b, 12-13), «πρέπει επίσης να υπάρχει η δύναμη να μετατραπεί σε πράξη». Πράγμα που σημαίνει ότι εφόσον έχει ληφθεί μια απόφαση με ηθικά κριτήρια πρέπει κατόπιν να εφαρμοσθεί με συνέπεια.

Bέβαια, ο μετασχηματισμός της αξίας σε πράξη και η σύμπτωση των απώτερων σκοπών και επιδιώξεων με τα συγκεκριμένα ενεργήματα συνιστά μείζον πρόβλημα που θέτει σε δοκιμασία την ηθική αντοχή και την ακεραιότητα του δρώντος υποκειμένου. «Φυσικά, η πράξη σε πολύ μικρότερο βαθμό προσεγγίζει την αλήθεια από ό,τι η σκέψη», επεσήμαινε ο Πλάτων στην Πολιτεία του (473 a, 1-2).

Eν τούτοις ο Σωκράτης έδειξε ο ίδιος με το παράδειγμά του τη δύναμη και την ετοιμότητα του ανθρώπου με ήθος να ζήσει σύμφωνα με τα κριτήρια και τις αξίες του. «Σφάλλεις αν νομίζεις πως κάποιος που έχει την παραμικρή αξία», υποστήριζε στην Aπολογία του (28b, 5-9), «θα υπολόγιζε τον κίνδυνο της ζωής ή του θανάτου ή οτιδήποτε άλλο αντί να εξετάζει τούτο μόνο: Eάν η πράξη του είναι δίκαιη ή άδικη, και εάν αρμόζει στα έργα ενός καλού ή κακού ανθρώπου».

Ο Aνεξέταστος βίος είναι αβίωτος

Aπό ηθικής σκοπιάς, λοιπόν, η σύμπτωση θεωρίας και πράξης είναι αναγκαία, εφόσον η ηθική οντολογία δεν αφορά μόνο τις προθέσεις αλλά εξίσου την πραγμάτωση και την εκπλήρωσή τους. Θεωρία και πράξη συναπαρτίζουν ισότιμα μέρη της ζωής και της συγκρότησης του υποκειμένου, και δεν υπάρχει λόγος να υποθέτει κανείς ότι το ένα προηγείται και υπερέχει του άλλου.

Mπορούμε, επομένως, να συμπεράνουμε ότι για τους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους και βέβαια για τον Σωκράτη η ηθική συνίστατο στη γνώση και την επιλογή των καλών πραγμάτων στη ζωή. Eπιπλέον, ο λόγος περί των αξιών που όφειλαν να εμπνέουν και να κατευθύνουν τη ζωή αποτελούσε μια αξία καθ’ εαυτήν, που θα μπορούσε να οδηγήσει στην ευδαιμονία εάν επιδιώκετο με συνεπή και συστηματικό τρόπο.

Kατά τον Aριστοτέλη, μάλιστα, το ήθος δεν ήταν παρά «η συνήθεια του αγαθού» («ἡ δ’ ἠθική ἐξ ἔθους περιγίνεται», Hθικά Nικομάχεια, 1103 a, 17) και η ηθική στάση απορρέει από την ελεύθερη επιλογή του αγαθού που γίνεται κατόπιν συνήθης πρακτική («η ηθική αρετή έξις προαιρετική», Hθικ. Nικ., 1139 a, 22–23).

Mια απώτερη συνέπεια αυτής της αντίληψης είναι ότι η ηθική επιλογή δεν αποτελεί τόσο ζήτημα επιβράβευσης ή τιμωρίας, αλλά ελεύθερη προτίμηση του αγαθού δίχως να υπεισέρχεται το δέλεαρ της ανταμοιβής ή το φόβητρο της ποινής.

Δεν ξενίζει, επομένως, ότι το πρωτεύον κριτήριο και η επιδίωξη της καλής διακυβέρνησης ήταν κατά τον Aριστοτέλη ο εθισμός των πολιτικών στην άσκηση της αρετής. Tούτο επιβεβαιώνεται, έγραψε στα Hθικά Nικομάχεια (1103 b, 4–7), από αυτό που συμβαίνει στις πολιτείες· γιατί οι νομοθέτες κάνουν τους πολίτες αγαθούς με τον σχηματισμό ανάλογων συνηθειών σε αυτούς («τούς πολίτες ἐθίζοντες ποιοῦσιν ἀγαθούς»). Για να προσθέσει ότι «τούτη είναι η επιθυμία κάθε νομοθέτη, και αυτοί που δεν το καταφέρνουν χάνουν τον στόχο, και σε τούτο διαφέρει μια καλή από μια κακή πολιτεία».

Eφόσον ηθική συνιστά μια πρωτεύουσα λειτουργία της πολιτικής προκύπτει ότι η κύρια αποστολή των πολιτικών είναι να μεριμνούν για την ηθική καλλιέργεια και τελείωση των πολιτών. Προκειμένου όμως να το επιτύχουν αυτό χρειάζονται και οι ίδιοι γνώση, τη γνώση της αρετής, πράγμα που αποκτάται με τη διαρκή διερεύνηση και τον αυστηρό και ασίγαστο έλεγχο των πραγμάτων και των καταστάσεων.

Στο τέλος τέλος, η ηθική συνοχή δεν αποκτάται παρά μόνο μέσα από τη διαρκή αναζήτησή της. Kαι τούτο είναι το μέγα προνόμιο των ανθρώπινων όντων, διαφορετικά η ζωή δεν έχει αξία. Bίος ανεξέταστος δεν είναι αποδεκτός από τον άνθρωπο («ὁ δέ ἀνεξέταστος βίος οὐ βιωτός ἀνθρώπῳ»), κατέληξε ο Σωκράτης στην εκπληκτική Aπολογία του (28, 12).

Kοντολογίς, η ηθική στάση ως αποτέλεσμα μιας ξεχωριστής για τον καθένα πορείας και αναζήτησης είναι αυτό που κάνει τη ζωή, την «τέχνη της ζωής», μια τόσο δημιουργική και ενδιαφέρουσα υπόθεση.

 
του Aντώνη Mακρυδημήτρη, καθηγητή Πανεπιστημίου Aθηνών
Πηγή: ekivolos.gr

 

Ο φιλόσοφος Άρθουρ Σοπενχάουερ μας ξεναγεί στην τέχνη του να έχεις πάντα δίκιο

Πως να μη χάνετε ποτέ το δίκιο σας, Σοπενχάουερ

 

Στην εποχή του ψηφιακού θορύβου, όπου ο καθένας που φέρει ένα προφίλ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχει αυτόματα και μια ολοκληρωμένη άποψη για όλα τα θέματα, χρειάζεται να αναπτυχθεί μια τέχνη επιβίωσης.

Μια τέχνη που αφού δεν θα μπορεί να περιορίσει αυτόν το «θόρυβο», τουλάχιστον θα τον θέτει σε μια καλύτερη βάση, κάνοντας πολλούς να αναθεωρούν τους λόγους για τους οποίους ξαφνικά αποτελούν τους σύγχρονους επαΐοντες της κοινωνίας.

Στο βιβλίο «Η τέχνη του να έχεις πάντα δίκιο», ο γλαφυρός Σοπενχάουερ αφήνει για λίγο στην άκρη τον παθητικό του μηδενισμό, αποκαλύπτοντας ποια είναι η τέχνη που κερδίζει οποιονδήποτε δεινό συνομιλητή. Διαβάστε το ενδιαφέρον απόσπασμα:

Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε σαν θέσφατο μια κοινή προκατάληψη, διότι οι περισσότεροι άνθρωποι συντάσσονται με τη θέση του Αριστοτέλη ότι μπορούμε να ισχυριστούμε ως σωστό αυτό που πιστεύουν οι πολλοί.

Δεν υπάρχει γνώμη, όσο παράλογη κι αν είναι που οι άνθρωποι να μην είναι έτοιμοι να την ασπαστούν μόλις πειστούν πως είναι κοινώς αποδεκτή. Το παράδειγμα των άλλων επηρεάζει τόσο τη σκέψη τους όσο και τις πράξεις τους. Είναι σαν πρόβατα που ακολουθούν τον αρχηγό του κοπαδιού όπου τους οδηγήσει. Θα προτιμούσαν να τον ακολουθήσουν στο θάνατο παρά να σκεφτούν από μόνοι τους.

Είναι πολύ περίεργο που η γενική απήχηση μιας γνώμης έχει για τους ανθρώπους τόση βαρύτητα. Η ίδια τους η εμπειρία είναι σε θέση να τους διδάξει πως η αποδοχή μια γνώμης γίνεται άκριτα και είναι αποτέλεσμα μίμησης. Παρόλα αυτά οι ίδιοι δεν το αντιλαμβάνονται ποτέ, καθώς δεν κατέχουν αυτογνωσία . μόνο οι εκλεκτοί σύμφωνα με τον Πλάτωνα : «τις πολλοίς πολλά δοκεί», που σημαίνει πως ο κόσμος μπορεί να σκέφτεται αμέτρητες ανοησίες, και δεν είναι δυνατό ν ασχοληθούμε με όλες.

Για να μιλήσουμε με σοβαρότητα η γενική απήχηση μιας γνώμης δεν αποτελεί απόδειξη. Στην πραγματικότητα, δεν καθιστά καν πιθανή την ορθότητά της.

Όσοι ισχυρίζονται το αντίθετο πρέπει να λάβουν υπόψη τους τα παρακάτω:

Σε βάθος χρόνου μια κοινώς αποδεκτή γνώμη χάνει την ισχύ της, διαφορετικά θα έπρεπε να αποκαταστήσουμε όλες τις παλαιότερες λανθασμένες απόψεις που κάποτε θεωρούνταν ως κοινά αποδεκτές αλήθειες. Για παράδειγμα θα έπρεπε να επαναφέρουμε το σύστημα του Πτολεμαίου ή να καθιερωθεί ξανά ο καθολικισμός στις προτεσταντικές χώρες.

Το ίδιο αποτέλεσμα έχει και η φυσική απόσταση, αλλιώς μια συναφής κοινώς αποδεκτή γνώμη των υποστηρικτών του βουδισμού, του χριστιανισμού και του Ισλάμ, θα τους έφερνε σε δύσκολη θέση

Αν εξετάσουμε το θέμα διεξοδικά, θα δούμε πως αυτό που αποκαλούμε κοινώς αποδεκτή γνώμη δεν είναι παρά η γνώμη 2 ή 3 ατόμων. Αν μπορούσαμε να παρακολουθήσουμε την πραγματική διαδικασία γέννησης μιας γνώμης, δεν θα είχαμε γι αυτό την παραμικρή αμφιβολία.

Θα ανακαλύπταμε ότι δεν είναι παρά 2 ή 3 άνθρωποι που δέχτηκαν, προώθησαν και υποστήριξαν την άποψη την 1η φορά, κι ότι οι υπόλοιποι πίστεψαν αφελώς πως οι 2-3 αυτοί άνθρωποι την είχαν εξετάσει εξονυχιστικά προτού τη διαδώσουν. Ύστερα αποδέχτηκαν τη γνώμη αυτοί μερικοί επιπλέον, οι οποίοι ήταν πεπεισμένοι εξαρχής πως οι άνθρωποι που την διέδωσαν είχαν την απαραίτητη κατάρτιση.

Στη συνέχεια σ αυτούς βασίστηκαν πολλοί άλλοι , που από οκνηρία προτίμησαν να πιστέψουν κάτι χωρίς δεύτερη σκέψη παρά να κοπιάσουν εξετάζοντας οι ίδιοι το ζήτημα. Έτσι ο αριθμός των νωθρών και εύπιστων υποστηρικτών μεγάλωσε μέρα με τη μέρα. Μόλις η συγκεκριμένη άποψη κέρδισε ευρεία υποστήριξη, οι υπόλοιποι που αποφάσισαν να την ενστερνιστούν απέδωσαν τη μεγάλη της απήχηση στην ορθότητά της.

Τότε όσοι είχαν απομείνει αναγκάστηκαν να αποδεχτούν ότι ήταν πλέον κοινώς αποδεκτό, προκειμένου να μην θεωρηθούν ταραξίες που απαρνιούνται τις γενικώς παραδεδεγμένες απόψεις, ή θρασείς, που θεωρούν ότι είναι πιο έξυπνοι απ όλους τους άλλους.

Όταν μια γνώμη φτάνει σε αυτό το βαθμό αποδοχής η συγκατάνευση αποτελεί πλέον καθήκον. Από το σημείο αυτό και στο εξής οι λίγοι που είναι ικανοί να κρίνουν θα σιωπήσουν. Μιλούν μόνο όσοι είναι παντελώς ανίκανοι να σχηματίσουν οποιαδήποτε γνώμη ή κρίση, αφού παπαγαλίζουν απλώς τις απόψεις των άλλων.

Ωστόσο υπερασπίζονται τις συγκεκριμένες απόψεις με υπερβάλλοντα ζήλο και μισαλλοδοξία, καθώς αυτό που απεχθάνονται στους ανθρώπους με διαφορετικό τρόπο από το δικό τους δεν είναι τόσο οι διαφορετικές τους κρίσεις, όσο η τόλμη να θέλουν να σχηματίσουν τη δική τους άποψη. Εν ολίγοις, ελάχιστοι είναι ικανοί να σκεφτούν, όλοι όμως θέλουν να έχουν άποψη. Συνεπώς δεν απομένει παρά να ενστερνιστούν έτοιμες απόψεις άλλων αντί να σχηματίσουν τις δικές τους.

Εφόσον αυτό συμβαίνει, τι αξία έχει μια γνώμη, ακόμη κι αν έχει εκατοντάδες χιλιάδες υποστηρικτές;

Δεν είναι περισσότερο τεκμηριωμένη από ένα ιστορικό γεγονός καταγεγραμμένο από 100 ιστορικούς, οι οποίοι αποδεικνύεται πως έχουν αντιγράψει ο ένας από τον άλλο, η άποψη στο τέλος μπορεί ν αποδοθεί σ ένα και μόνο άτομο. Άλλα θα πω εγώ, άλλα εσύ κι άλλα κάποιος άλλος. Δεν πρόκειται για τίποτα περισσότερο από μια σειρά ισχυρισμών.

 
Πηγή: iefimerida.gr

Οι 6 εφευρέτες που σκοτώθηκαν από τις ίδιες τις εφευρέσεις τους

Τραγική ειρωνεία ε; Κι όμως, όλα μέσα στο πρόγραμμα: πολλά πράγματα που μας είναι γνωστά και τα χρησιμοποιούμε σήμερα, σκότωσαν τους ίδιους τους εφευρέτες τους!

Ας δούμε λοιπόν κάποιους από αυτούς τους αδικοχαμένους εφευρέτες, που απολαμβάνουμε τώρα τις εφευρέσεις τους!

Otto Lilienthal

Ο Otto Lilienthal εφήυρε το αιωρόπτερο (hang glider). Σκοτώθηκε μετά από συντριβή ενός τέτοιου.

Otto Lilienthal - αιωρόπτερο

Franz Reichelt

Ο Franz Reichelt εφήυρε το αλεξίπτωτο. Σκοτώθηκε μετά από πτώση από τον πυργο του Άιφελ.

Franz Reichelt - αλεξίπτωτο

William Bullock

Ο William Bullock εφήυρε τις περιστροφικές μηχανές εκτύπωσης έντυπου τύπου (εφημεριδών). Μερικά χρόνια μετά, το πόδι του τσακίστηκε από μία τέτοια και απεβίωσε.

William Bullock - μηχανές εκτύπωσης

Horace Lawson Hunley

Ο Horace Lawson Hunley είναι ο εφευρέτης του πρώτου μαχητικού υποβρυχίου. Μετά από 2 αποτυχημένες προσπάθειες, στην τρίτη αποφάσισε να συμμετέχει και ο ίδιος και τελικά πνίγηκε αφού το υποβρύχιο για μία ακόμη φορά, βυθίστηκε.

Horace Lawson Hunley - υποβρυχίο

Marie Curie

Η Marie Curie εφήυρε το πολώνιο και το ραδιενεργό ράδιο. Πέθανε από απλαστική αναιμία ως αποτέλεσμα της παρατεταμένης έκθεσης σε ιοίζουσες ακτινοβολίες που προέρχονταν από τα υλικά της έρευνάς της.

Max Valier

Ο Max Valier εφήυρε τους πυραυλοκίνητους κινητήρες υγρών καυσίμων. Σε μία δοκιμή, ένας τέτοιος εξεράγει κι έτσι βρήκε ακαριαίο θάνατο.

Max Valier - πυραυλοκίνητοι κινητήρες υγρών καυσίμων

Li Si

Ο Li Si ήταν ο πρωθυπουργός της δυναστείας των Τσιν. Εκτελέστηκε με τη μέθοδο «Πέντε Πόνοι» που είχε επινοήσει!

Li Si - Πέντε Πόνοι

Αυτοί είναι κάποιοι από τους εφευρέτες που πέθαναν από την ίδια την εφεύρεσή τους, τραγική ειρωνεία της τύχης.

http://coolweb.gr/efevretes-skotothikan-efevreseis/

Οι μεγαλύτεροι εφευρέτες που έκλεψαν τις ιδέες άλλων και ονομάστηκαν »εφευρέτες» Thomas Edison κα

Και οι μεγαλύτεροι εφευρέτες κλέβουν τις ιδέες άλλων...
Οι εφευρέτες λειτουργούσαν πάντα ως παραδείγματα προς μίμηση για τις νέες γενιές. Ηταν οι πολυμήχανοι που έβρισκαν καινούργια μονοπάτια για την πρόοδο. Οι εγκυκλοπαίδειες όλες έχουν ειδικά λήμματα αφιερωμένα σε αυτούς και η Ιστορία των Επιστημών γράφεται με πρώτη ύλη τα επιτεύγματά τους. Ωστόσο δεν είναι πάντα οι αληθινοί ήρωες που κερδίζουν τη δόξα στα σχολικά βιβλία ή στις εγκυκλοπαίδειες. Παιχνίδια της τύχης, κοινωνικές συγκυρίες ή και απλά η ανθρώπινη απληστία στέρησαν από πολλούς πραγματικούς πρωταγωνιστές την αναγνώριση και τους μετέβαλαν σε απλούς κομπάρσους. Διαβάζοντας τις επόμενες δειγματοληπτικές ιστορίες θα διαπιστώσετε αναπόφευκτα πόσο δίκιο είχε ο Θουκυδίδης όταν έγραφε ότι «δεν στεριώνει συμμαχία μεταξύ ενός πολύ αδυνάτου και ενός πολύ ισχυρού». Καθώς όμως στην εποχή του Διαδικτύου την Ιστορία δεν τη γράφουν πια «μόνον οι νικητές», θα επιχειρήσουμε σήμερα να αποδώσουμε «τα του Καίσαρος τω Καίσαρι», έστω κι αν σας γκρεμίσουμε κάποια από τα πιο σεβάσμια παγκοσμίως είδωλα.
Ραδιόφωνο και ασύρματος σερβικής καταγωγής
Το όνομα Μαρκόνι έχει ταυτιστεί τόσο πολύ με την ασύρματη επικοινωνία ώστε τα παλιά χρόνια οι ασυρματιστές των πλοίων αποκαλούνταν «μαρκονιστές». Αλλά η πικρή αλήθεια είναι ότι ο Ιταλός Γουλιέλμος Μαρκόνι (Guglielmo Marconi) δεν δικαιούται αυτή την αναγνώριση ούτε ουσιαστικά ούτε τυπικά.
Η ιστορία ξεκίνησε το 1891, στις ΗΠΑ, όταν ο σέρβος μηχανικός Νικόλαος Τέσλα (Nicola Tesla) διαπίστωσε πως τα ηλεκτρικά φορτισμένα σπειρώματά του μπορούσαν να μεταδίδουν ασύρματα μηνύματα σε μεγάλες αποστάσεις εφόσον πομπός και δέκτης συντονίζονταν στην ίδια συχνότητα. Ο ιταλός μετανάστης μηχανικός Μαρκόνι, που έψαχνε να βρει ακριβώς μια τέτοια λύση, τον προσέγγισε και κατάφερε να τον πείσει να πειραματίζεται με τις διατάξεις του. Οπως είχε πει ο ίδιος ο Τέσλα, «ο Μαρκόνι είναι καλό παιδί. Αφήστε τον να προσπαθήσει. Χρησιμοποιεί ήδη 17 από τις πατέντες μου».
Το 1895 όμως ο Μαρκόνι παρουσίασε στο Λονδίνο μια διάταξη ραδιοφωνικής εκπομπής και λήψης ως δική του εφεύρεση, μολονότι βασιζόταν στα σχέδια του Τέσλα. Και το ποτήρι ξεχείλισε το 1904, όταν το αμερικανικό γραφείο ευρεσιτεχνιών αναγνώρισε τον Μαρκόνι ως εφευρέτη του ραδιοφώνου, παρότι είχε προηγηθεί αναγνώριση σχετικής ευρεσιτεχνίας στον Τέσλα από το 1900. Εξοργισμένος ο Τέσλα θέλησε να βρει το δίκιο του στα δικαστήρια, αλλά όντας πλέον πάμπτωχος δεν κατάφερε ποτέ να καταθέσει την αγωγή. Δικαιώθηκε μόνο μετά τον θάνατό του, το 1943, όταν η ευρεσιτεχνία αφαιρέθηκε από τον Μαρκόνι και αποδόθηκε σε αυτόν, αλλά οι απανταχού Ιταλοί κάνουν ότι δεν το γνωρίζουν.
Το τηλεσκόπιο που μας πήγε στ’ αστέρια

Ο πραγματικός εφευρέτης και το πρώτο τηλεσκόπιο του κόσμου απεικονίζονται σε αυτό το ολλανδικό γραμματόσημο

Ποιος δεν έχει διαβάσει για τον άνθρωπο που πρώτος ύψωσε τηλεσκόπιο προς τους ουρανούς, που ήρθε σε σύγκρουση με την ιερατική κοσμολογία, που θεμελίωσε τη σύγχρονη αστρονομία και ξεκίνησε την ανεξαρτητοποίηση των πανεπιστημίων από τις ιερατικές σχολές; Το όνομα του Ιταλού Γαλιλαίου Γαλιλέι γράφτηκε με χρυσά γράμματα στην Ιστορία και εκείνος υπήρξε αντάξιος της φήμης του για όλα αυτά… σχεδόν όμως: το μόνο που δεν ευσταθεί είναι ότι εφηύρε το τηλεσκόπιο.

O πραγματικός εφευρέτης του τηλεσκοπίου υπήρξε ο Ολλανδός Χανς Λίπερεϊ (Hans Lipperhey), το 1608. Ηταν φίλος του Zacharias Janssen, που είχε ήδη εφεύρει το μικροσκόπιο. Οταν άκουσε ο Γαλιλαίος ότι κάποιος Ολλανδός έχει ένα ματοκιάλι που βλέπει ξεκάθαρα τη Σελήνη, φρόντισε αμέσως να το αγοράσει. Την επόμενη χρονιά παρουσίασε στους φίλους του τη δική του βελτιωμένη εκδοχή και άρχισε τις αστρονομικές παρατηρήσεις που τον έκαναν ξακουστό. Το 1611 ο Johannes Kepler έγραψε τις παραμέτρους κατασκευής τηλεσκοπίων και το 1655 ο αστρονόμος Christiaan Huygens έφτιαξε το δικό του τηλεσκόπιο, που αποτέλεσε τον πραγματικό πρόδρομο των σημερινών.
Για την εφεύρεση του τηλεσκοπίου κανείς από τους πρωτεργάτες της δεν απέκτησε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας (αν και ο Λίπερεϊ το επιχείρησε, άδοξα) ή έγινε πλούσιος από αυτήν. Αλλά το όνομα του Γαλιλαίου φέρουν τέσσερα φεγγάρια του Δία, ενώ του Λίπερεϊ μόνο ένας κρατήρας στη Σελήνη.
O γλόμπος που νίκησε το σκοτάδι

Αριστερά στο γραμματόσημο, η πρώτη λάμπα του Χάινριχ Γκέμπελ, από το 1854

Ολοι γνωρίζουν ότι το σήμα κατατεθέν του εξηλεκτρισμένου πολιτισμού μας, ο λαμπτήρας πυράκτωσης, υπήρξε επίτευγμα του δαιμόνιου αμερικανού εφευρέτη Τόμας Εντισον (Thomas Edison), εν έτει 1879. Ωστόσο η πραγματική ιστορία του γλόμπου ξεκίνησε πολλά χρόνια πριν, την εποχή που η Φιλική Εταιρεία έψαχνε ακόμη τους πρωτεργάτες της Επανάστασης του 1821.

Ηταν το 1802 όταν ο Βρετανός Χάμφρι Ντέιβι (Sir Humphry Davy) αποζήτησε μια πρακτική εφαρμογή για την ισχυρή μπαταρία που διέθετε στο Βασιλικό Ινστιτούτο του Λονδίνου. Πήρε μια λωρίδα από πλατίνα – που δεν τήκεται σε χαμηλή θερμοκρασία – και την παρενέβαλε μεταξύ των δύο ακροδεκτών της μπαταρίας. Η διέλευση του ρεύματος έκανε την πλατίνα να πυρακτωθεί, εκπέμποντας φως. Ομως ο Ντέιβι δεν μπόρεσε να σταθεροποιήσει το φαινόμενο και να το μετατρέψει σε κάτι το πρακτικά ωφέλιμο. Αυτό το κατόρθωσε ο Γερμανός Χάινριχ Γκέμπελ (Heinrich Goebel), το 1854.
Ελλείψει πόρων, ο Γκέμπελ απευθύνθηκε στον πάμπλουτο αμερικανό πολυεφευρέτη Τόμας Εντισον και προσπάθησε να του πουλήσει την εφεύρεση του γλόμπου. Εκείνος αρνήθηκε να την αγοράσει, λέγοντάς του ότι είναι άχρηστη. Λίγο μετά ο Γκέμπελ… πέθανε και στη συνέχεια ο Εντισον αγόρασε την εφεύρεση από τη χήρα του Γκέμπελ, αντί πινακίου φακής.
Συνέβη όμως την ίδια χρονιά να εμφανισθεί άλλος ένας εφευρέτης ηλεκτρικού λαμπτήρα, ο Σουάν (Joseph Wilson Swan), ο οποίος πρόλαβε να κατοχυρώσει την πατέντα του. Ο Εντισον εξαγόρασε τα δικαιώματα και αυτής της ευρεσιτεχνίας, κάνοντας τον Σουάν συνέταιρό του στη νεοϊδρυθείσα εταιρεία Ediswan United Co. Επειτα από λίγο καιρό αγόρασε τις μετοχές του και πέταξε τον Σουάν εκτός νυμφώνος.

Το πρώτο αεροπλάνο δεν ήταν διπλάνο

O ανιψιός του Pearse επιδεικνύει το αεροπλάνο με το οποίο ο θείος του προηγήθηκε των αδελφών Right κατά 9,5 μήνες

Το να είσαι Αμερικανός και να μη γνωρίζεις ότι δύο συμπατριώτες σου ήταν οι πρώτοι άνθρωποι που πέταξαν με αεροπλάνο, το 1903, θεωρείται τερατώδης άγνοια. Πόσω μάλλον πρέπει να θεωρείται ιεροσυλία το να αμφισβητήσεις ότι η εφεύρεση του αεροπλάνου ανήκει στους αδελφούς Ράιτ. Κι όμως η αλήθεια είναι ότι ήρθαν δεύτεροι κατά 9,5 μήνες: στις 31 Μαρτίου 1903 ο Νεοζηλανδός Ρίτσαρντ Πίαρς (Richard Pearse) είχε όντως πετάξει με αυτοκινούμενο αεροπλάνο και μάλιστα με σχεδιασμό κατά πολύ πιο προηγμένο από εκείνον των αδελφών Ράιτ. Ηταν μονοπλάνο, είχε τον σταθεροποιητή και τους ρυθμιστές ανόδου/καθόδου στο πίσω μέρος και γενικά έμοιαζε πολύ περισσότερο με σύγχρονο ελαφρό αεροσκάφος σε σύγκριση με το διπλάνο των αδελφών Ράιτ. Επιπλέον ο Πίαρς κατάφερε να διανύσει απόσταση 320 μέτρων ενώ οι αδελφοί Ράιτ μόλις 35 μέτρα. Παρ’ όλα αυτά, τα μαντάτα από τη μακρινή Νέα Ζηλανδία δεν έφτασαν (;) στα ΜΜΕ των ΗΠΑ και η δόξα των αιθέρων στρογγυλοκάθησε στον Νέο Κόσμο.

Το τηλέφωνο που λεγόταν τηλετρόφωνο

Το τηλέφωνο άλλαξε τη ζωή των ανθρώπων, αλλά όχι και του πραγματικού εφευρέτη του

Ολες οι εγκυκλοπαίδειες θα σας πουν ότι την εφεύρεση που επέτρεψε την απεριόριστη επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων ανεξάρτητα από τη μεταξύ τους γεωγραφική απόσταση την οφείλουμε στον σπουδαίο αμερικανό μηχανικό Μπελ (Alexander Graham Bell). Ωστόσο η πραγματική της ιστορία είναι οικτρά όμοια με εκείνη της εφεύρεσης του γλόμπου, αρκεί όπου Εντισον να βάλετε Μπελ. Δείτε πώς:

Στη δεκαετία του 1830 ο ιταλός μετανάστης στις ΗΠΑ Αντόνιο Μέουτσι (Αntonio Meucci), καθώς πειραματιζόταν με τρόπους θεραπείας των θυμάτων ηλεκτροπληξίας, ανακάλυψε ότι ο ήχος μπορούσε να μεταδοθεί ηλεκτρικά μέσω των συρμάτων του χαλκού. Ασχολήθηκε λοιπόν στη συνέχεια με την ηλεκτροδιαμόρφωση του ήχου και το 1860 έκανε την πρώτη δημόσια επίδειξη του «τηλετρόφωνου» που είχε κατασκευάσει. Δεν κατόρθωσε να βρει όμως επενδυτές και, λόγω φτώχειας και ασθένειας, κατάφερε μόλις το 1871 να υποβάλει αίτηση για προσωρινή άδεια ευρεσιτεχνίας. Ακόμη όμως και τη διάρκεια αυτής της άδειας δεν κατόρθωσε να την παρατείνει πέραν του 1874, καθώς εκείνη τη χρονιά δεν είχε ούτε τα 10 δολάρια που απαιτούσε η ανανέωση.
Δύο χρόνια μετά, στις 14 Φεβρουαρίου 1876, στο γραφείο ευρεσιτεχνιών των ΗΠΑ κατατέθηκε αίτηση ευρεσιτεχνίας για το τηλέφωνο από κάποιον Ιλάισα Γκρέι (Elisha Gray) και λίγες ώρες μετά όμοια αίτηση από τον Γκράχαμ Μπελ, με σχέδια που κατά κάποιον τρόπο περιελάμβαναν εκείνα του Μέουτσι και του Γκρέι. Τελικά η ευρεσιτεχνία αποδόθηκε στον Μπελ, που έγινε βέβαια πασίγνωστος. Αλλά τι είχε ακριβώς συμβεί;
Γνωρίζουμε ότι ο Μέουτσι προσπάθησε να υπερασπιστεί την εφεύρεσή του με σχέδιά της που είχε καταθέσει παλαιότερα στην ιδιωτική ταχυδρομική εταιρεία Western Union. Αλλά όταν τα ζήτησε, η εταιρεία… δήλωσε απώλεια. Σημειωτέον ότι ο Γκράχαμ Μπελ ήταν στέλεχος της Western Union. Επίσης προσκομίστηκαν εκ των υστέρων αποδείξεις ότι υπάλληλος του γραφείου ευρεσιτεχνιών είχε χρηματιστεί από τον Μπελ και του είχε δείξει τα σχέδια που κατέθεσε ο Γκρέι, ώστε να συμπληρώσει τα δικά του σχέδια που κατέθεσε αργότερα την ίδια ημέρα.
Παρά τις σκανδαλώδεις αυτές «συμπτώσεις», ο Γκράχαμ Μπελ παραμένει ίνδαλμα κάθε ανατέλλοντος αμερικανού εφευρέτη.

Το λέιζερ του «κουτού» φοιτητή

Ο πραγματικός «πατέρας» του λέιζερ πέρασε δεκαετίες στα δικαστήρια προτού του αναγνωριστεί η πατρότητα της εφεύρεσής του

Το περίεργο φως που ταξιδεύει «με ριπή φωτονίων το ένα πίσω από το άλλο» είχε πρωτοπροταθεί θεωρητικά το 1940 από τον σοβιετικό φυσικό Βαλεντίν Φαμπρικάντ, αλλά πρωτοεκπέμφθηκε στην πράξη μόλις το 1957, από έναν φοιτητή του αμερικανικού Πανεπιστημίου Columbia. Το τι σημασία είχε αυτή η ανακάλυψη τόσο για τις τηλεπικοινωνίες όσο και για την ιατρική ή τη στρατιωτική τεχνολογία είναι μάλλον περιττό να το αναλύσουμε. Ο φοιτητής ονόματι Γκόρντον Γκουλντ (Gordon Gould) ήταν και αυτός που το βάφτισε LASER (από τα αρχικά των λέξεωνΕνίσχυση Φωτός μέσω Διεγερμένης Εκπομπής Ακτινοβολίας). Ωστόσο, ο Γκουλντ είχε ένα φοβερό έλλειμμα γνώσης σχετικά με το τι κατατίθεται στις ευρεσιτεχνίες: νόμιζε ότι δεν μπορούσε να υποβάλει αίτηση αν δεν είχε στα χέρια του πλήρως λειτουργούσα συσκευή. Αυτό τον έκανε να φτάσει στην πόρτα του γραφείου ευρεσιτεχνιών δύο χρόνια μετά, το 1959. Και τότε είδε έκπληκτος ότι δύο συνάδελφοί του από το ίδιο εργαστήριο είχαν ήδη φροντίσει να διεκδικήσουν την εφεύρεση του λέιζερ για τον εαυτό τους!

Επακολούθησε… μια καριέρα χαμένη στα δικαστήρια: επί τριάντα χρόνια πάλευε με αντιπάλους το γραφείο ευρεσιτεχνιών των ΗΠΑ και τους τεχνολογικούς κολοσσούς που ήδη εκμεταλλεύονταν την εφεύρεσή του. Τελικά, το 1987, του αποδόθηκαν 48 συνολικά πατέντες επί του λέιζερ και αρκετά εκατομμύρια δολάρια από τα δικαιώματα εκμετάλλευσής τους.
Η τηλεόραση της RCA – ή ενός 15χρονου;

Ο εφευρέτης της τηλεόρασης, από εξώφυλλο βιβλίου για τη ζωή του

Το κουτί που άλλαξε τη ζωή όλων μας αποδίδεται ως εφεύρεση στον ρώσο μηχανικό της αμερικανικής εταιρείας RCA Βλαντίμιρ Ζβορίκιν (Vladimir Zworikin). Και είναι αλήθεια ότι ο Ζβορίκιν κατασκεύασε το πρωτότυπό του το 1923, αλλά δεν κατόρθωσε να πάρει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας παρά μόνο το 1938, και αυτό αφού έκανε «ουσιώδεις αλλαγές» στον αρχικό του σχεδιασμό. Τι μεσολάβησε;

Μεσολάβησε ένας λαμπρός αμερικανός εφευρέτης ονόματι Φίλων Φάρνσγουορθ (Philo Taylor Farnsworth), ο οποίος είχε ανακαλύψει το βασικό κύκλωμα της τηλεόρασης – τον τεμαχιστή εικόνων – στα 15 του. Το 1927, σε ηλικία 21 ετών, είχε κιόλας κατασκευάσει την πρώτη τηλεόραση που λειτουργούσε. Τρία χρόνια αργότερα, το 1930, ο Βλαντίμιρ Ζβορίκιν επισκέφθηκε το εργαστήριο του νεαρού και… κράτησε τις απαραίτητες σημειώσεις. Επακολούθησε η παρουσίαση συσκευών τηλεόρασης από την RCA και μια δεκαετής δικαστική διαμάχη σχετικά με το σε ποιον ανήκε η εφεύρεση. Ο Φάρνσγουορθ κέρδισε και την πρώτη δίκη και την έφεση, οπότε η RCA υποχρεώθηκε να του καταβάλει δικαιώματα. Ωστόσο η Ιστορία τον ξέχασε και στα περισσότερα βιβλία η εφεύρεση της τηλεόρασης συναρτάται μόνο με την RCA και τον Ζβορίκιν.


Κινηματογράφος: τέκνο άτυχων γονέων


«Το μεγαλύτερο θαύμα του Edison», λέει η διαφήμιση του πρώτου κινηματογράφου, ακόμη κι αν το θαύμα περιελάμβανε… πτώματα

Το 1888 ο φημισμένος Τόμας Εντισον πειραματιζόταν με ένα «κινετοσκόπιο». Ομως οι προσπάθειές του για κινηματογραφία ήταν ακόμη άγονες, καθώς οι εικόνες εμφανίζονταν θολές. Αντίθετα, στις 14 Οκτωβρίου της ίδιας χρονιάς ο Γάλλος Λουί λε Πρενς (Louis Le Prince) κατόρθωσε να γυρίσει την πρώτη παγκοσμίως ταινία μικρού μήκους, στο Λιντς της Αγγλίας. Αλλά… πώς τα φέρνει η μοίρα: δύο χρόνια μετά ο εφευρέτης αυτός εξαφανίστηκε μυστηριωδώς στη Γαλλία καθώς ταξίδευε με το τρένο και ο μεγαλύτερος γιος του δολοφονήθηκε στη Νέα Υόρκη, μόλις κατέθεσε σε δίκη εναντίον του Τόμας Εντισον.

Εναν καλύτερο προβολέα από του Εντισον, που πρόβαλε πλέον καθαρές εικόνες, κατασκεύασε λίγο αργότερα ένας εφευρέτης ονόματι Φράνσις Τζένκινς (Francis Jenkins), που είχε για βοηθό του κάποιον Τόμας Αρμάτ. Ο Αρμάτ «πήρε μεταγραφή» στην εταιρεία του Εντισον και ανέπτυξε γι’ αυτόν το «Edison Vitascope», που τελικά γέννησε τη βιομηχανία του κινηματογράφου.